เทียบรายจ่ายบุคลากรรัฐ ไทย vs. ต่างประเทศ: พบภาษีทุก 100 บาทของคนไทยใช้ไปกับข้าราชการเฉียด 40 บาท

รายจ่ายบุคลากรไทยสูงเมื่อเทียบกับหลายประเทศ
คิดเป็นเกือบ 40% ของงบประมาณทั้งหมด สะท้อนว่า ไทยมีค่าเสียโอกาส เนื่องจากประเทศระดับเดียวกันสามารถจัดสรรบริการภาครัฐได้ด้วยต้นทุนที่ถูกกว่าเราอย่างมีนัยสำคัญ

ดูภาพข่าว 

• รายจ่ายสวัสดิการบุคลากรรัฐเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวใน 10 ปี แต่จำนวนคนกลับคงที่
• รายจ่ายบุคลากรภาครัฐกระจายหลายหมวด

ศ.ดร.อธิภัทร มุทิตาเจริญ อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า รายจ่ายบุคลากรภาครัฐในร่างพ.ร.บ.งบประมาณปี 2570 สูงกว่า 8 แสนล้านบาท โดยจำนวนนี้คิดเป็นภาระรวม 37.9% ของงบประมาณทั้งหมด ซึ่งนับเป็นสัดส่วนที่มีขนาดสูง เมื่อเทียบกับหลายประเทศ ตัวอย่างเช่น ประเทศที่มีระดับพัฒนาใกล้เคียงกันอย่าง ฟิลิปปินส์ (35%) และมาเลเซีย (29.6%) และ สูงกว่าค่าเฉลี่ยประเทศกลุ่มรายได้ปานกลางระดับสูง (Upper Middle Income) ซึ่งมีรายจ่ายบุคลากรภาครัฐคิดเป็นเพียง 20.9% ของงบประมาณทั้งหมดเท่านั้น

“รายจ่ายบุคลากรของไทยมีขนาดสูงเมื่อเทียบกับหลายประเทศสะท้อนถึง ‘ค่าเสียโอกาส’ กล่าวคือ เวลาที่เราเก็บภาษีมาได้ 100 บาท เราต้องเสียเกือบ 40 บาทไปใช้กับเรื่องของบุคลากร ขณะที่ประเทศอื่นคู่แข่ง เช่น มาเลเซีย สามารถจัดสรรบริการภาครัฐได้ด้วยต้นทุนที่ถูกกว่าเราอย่างมีนัยสำคัญ” ศ.ดร.อธิภัทรกล่าว

รายจ่ายสวัสดิการบุคลากรรัฐเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวใน 10 ปี แต่จำนวนคนกลับคงที่

ศ.ดร.อธิภัทรกล่าวว่า รายจ่ายสวัสดิการบุคลากรภาครัฐไทยเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว (ราว 90%) จากระดับเกือบ 3 แสนล้านบาทในปี 2560 มาอยู่ที่เกือบ 6 แสนล้านบาทในปี 2570

ขณะที่จำนวนหรือกำลังคนภาครัฐในช่วงเวลาเดียวกันอยู่ค่อนข้างคงที่ระหว่าง 3.0-3.2 ล้านคน (ระหว่างปี 2561-2567) สะท้อนว่า รายจ่ายบุคลากรภาครัฐต่อคนเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 5% ต่อปี สะท้อนว่า โจทย์สำคัญอาจจะไม่ได้อยู่ที่การลดกำลังคน แต่ควรดูต้นทุนต่อคนมากกว่า

รายจ่ายบุคลากรภาครัฐกระจายหลายหมวด

ศ.ดร.อธิภัทรกล่าวว่า ปัจจุบัน รายจ่ายบุคลากรภาครัฐกระจายหลายหมวด ได้แก่ แผนงานบุคลากรภาครัฐ (คิดเป็นสัดส่วนราว 59%) งบกลาง (คิดเป็นสัดส่วนราว 39%) และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (คิดเป็นสัดส่วนราว 2%) โดยรายจ่ายที่กระจัดกระจายนี้ทำให้สาธารณชนทำความเข้าใจภาพรวมภาระงบประมาณบุคลากรได้ยาก

“ความท้าทายของปัญหานี้ทำให้ 10 ปีที่ผ่านมา เรื่องนี้ไม่เคยมีใครติดตาม และปล่อยไปเรื่อยๆ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะข้อมูลไม่ถูกเอามารวมกันให้เป็นระบบ” ศ.ดร.อธิภัทรกล่าว

ดังนั้น ศ.ดร.อธิภัทรจึงเสนอให้สำนักงบประมาณควรรวบรวมข้อมูลทั้งหมด (Consolidate) มาไว้ในแหล่งเดียวกัน เพื่อให้เห็นความท้าทายของปัญหารายจ่ายบุคลากรข้าราชการไทยได้อย่างโปร่งใสและชัดเจนยิ่งขึ้น “ไม่ต้องไปแกะดูที่งบกลางที่หนึ่ง แกะดูที่แผนงานบุคลากรอีกที่ และแกะดูที่ท้องถิ่นอีกที่”

ภาพประกอบ: กันยกร กาญจนวิไล