คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า เสี่ยง ICP ภาวะน้ำดีคั่งในตับ อันตรายแค่ไหน | theAsianparent Thailand
ICP หรือ Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy คือภาวะน้ำดีคั่งในตับที่เกิดเฉพาะกับคนท้อง มักพบในไตรมาส 2-3 อาการเด่นคือ คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัวรุนแรงตอนกลางคืนโดยไม่มีผื่นให้เห็น หากปล่อยไว้ไม่รักษาอาจเพิ่มความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ทารกเครียดในครรภ์ และเสียชีวิตในครรภ์ได้ วิธีรักษาหลักคือยาลดกรดน้ำดี (UDCA) ร่วมกับการติดตามใกล้ชิด และแพทย์อาจพิจารณากระตุ้นคลอดก่อนกำหนดในบางราย หากคันรุนแรงไม่มีผื่นควรรีบพบสูตินรีแพทย์ทันทีเพื่อตรวจเลือดวัดระดับกรดน้ำดีนะคะ
คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัว หลายคนอาจมองข้าม เพราะคิดว่าเป็นเรื่องปกติของคนท้อง แท้จริงแล้วอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคที่ซ่อนอยู่ก็ได้ค่ะ จากคลิปของว่าที่คุณแม่อูน ชนิสรา ที่ออกมาเตือนเรื่อง คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัวแบบไม่มีผด ไม่มีผื่นให้เห็นเลย ซึ่งแม่อูนเองก็เจอกับตัว จนคุณหมอวินิจฉัยว่าเป็น ICP และต้องกระตุ้นคลอดเร็วขึ้นกว่ากำหนดเดิม เพราะถ้าปล่อยไว้อาจอันตรายถึงลูกในท้องได้ ระหว่างนั้นแม่อูนต้องกินยาและฉีดยาประคองอาการไปตลอด วันนี้เราจะพาคุณแม่มาทำความรู้จักกับ ICP ให้ละเอียด เพื่อให้คุณแม่ท้องทุกคนสังเกตอาการตัวเองได้ทันท่วงทีค่ะ
สารบัญ
Q: คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า ทุกคนเป็น ICP หรือไม่
A: ไม่ใช่ทุกคนค่ะ อาการคันในคนท้องส่วนใหญ่เกิดจากผิวแห้ง ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง หรือผื่นคนท้องทั่วไป แต่ถ้าคันรุนแรง โดยเฉพาะที่ฝ่ามือฝ่าเท้า แบบไม่มีผื่นหรือผดขึ้นเลย และคันมากขึ้นตอนกลางคืน ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจแยกโรค ICP ออกไปให้ชัดเจน
Q: ICP อันตรายกับลูกในท้องแค่ไหน
A: ข้อมูลจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน PubMed Central (PMC) ระบุว่า ICP ทำให้เกิดผลเสียต่อทารกในครรภ์หลายด้าน เช่น เพิ่มความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ภาวะมีขี้เทาปนในน้ำคร่ำ ทารกซึมหลังคลอด กลุ่มอาการหายใจลำบาก และภาวะทารกเสียชีวิตในครรภ์ โดยเฉพาะถ้าค่ากรดน้ำดีในเลือดสูงมาก จึงต้องติดตามอาการอย่างใกล้ชิด
Q: ต้องตรวจอะไรถึงจะรู้ว่าเป็น ICP
A: แพทย์จะตรวจเลือดวัดระดับกรดน้ำดีรวม (Total Serum Bile Acids) และตรวจการทำงานของตับ (Liver Function Test) ร่วมกับซักประวัติอาการคัน
Q: เป็น ICP แล้วต้องคลอดก่อนกำหนดทุกคนไหม
A: ไม่จำเป็นเสมอไป ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของระดับกรดน้ำดีในเลือด หากอยู่ในระดับสูงมาก แพทย์อาจพิจารณาให้กระตุ้นคลอดเร็วขึ้นเพื่อความปลอดภัยของลูก เหมือนกรณีของแม่อูนที่หมอต้องเลื่อนวันคลอดให้เร็วขึ้น
Q: คลอดแล้วอาการ ICP จะหายไปเองไหม
A: ส่วนใหญ่อาการคันและค่าตับจะกลับสู่ปกติภายในไม่กี่สัปดาห์หลังคลอด แต่คุณแม่ที่เคยเป็น ICP ควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งที่ตั้งครรภ์ครั้งต่อไป เพราะมีโอกาสเป็นซ้ำได้
Q: ถ้าตั้งครรภ์ครั้งใหม่ ท้องต่อไปจะเป็น ICP ซ้ำอีกไหม
A: มีความเสี่ยงที่จะเป็นซ้ำในครรภ์ถัดไปค่อนข้างสูง จึงควรแจ้งประวัติให้แพทย์ทราบตั้งแต่ฝากครรภ์ครั้งแรก เพื่อเฝ้าระวังตั้งแต่เนิ่น ๆ
ICP คืออะไร ทำไมคนท้องถึงคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า
ICP หรือ Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy คือภาวะที่น้ำดีไหลเวียนผิดปกติในตับระหว่างตั้งครรภ์ ทำให้กรดน้ำดีคั่งค้างในกระแสเลือดแทนที่จะถูกขับออกทางลำไส้ตามปกติ ข้อมูลจาก NIH ผ่านฐานข้อมูล StatPearls อธิบายว่า ICP เป็นโรคตับที่พบเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ที่พบบ่อยที่สุด เป็นโรคอักเสบที่มีสาเหตุจากหลายปัจจัย มักแสดงอาการคันขึ้นใหม่ในไตรมาสที่ 2 และ 3 ร่วมกับระดับกรดน้ำดีในเลือดที่สูงขึ้นค่ะ
เมื่อกรดน้ำดีสะสมอยู่ในผิวหนัง จึงทำให้เกิดอาการคันรุนแรง โดยเฉพาะที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า ซึ่งเป็นจุดที่มีปลายประสาทรับความรู้สึกหนาแน่น จุดสังเกตสำคัญที่ต่างจากอาการคันคนท้องทั่วไปคือ ไม่มีผื่นหรือผดให้เห็นบนผิวหนัง ตามที่แม่อูนเคยเตือนไว้ในคลิปนั่นเองค่ะ
สาเหตุของ ICP เกิดจากอะไร
สาเหตุที่แท้จริงของ ICP ยังไม่ทราบแน่ชัด 100% แต่ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยร่วมกัน โดยรายงานจาก Cleveland Clinic และงานวิจัยในวารสาร Cureus ที่ตีพิมพ์ผ่าน PMC ระบุปัจจัยเสี่ยงไว้ดังนี้
- ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนที่เพิ่มสูงขึ้นมากในไตรมาส 3 ไปรบกวนการทำงานของตัวลำเลียงน้ำดีในตับ
- พันธุกรรม พบว่ามีความเกี่ยวข้องกับยีนบางชนิด ซึ่งควบคุมการขนส่งน้ำดีในตับ โดยพบว่าการรวมกันของยีนเหล่านี้ทำให้เกิดภาวะคอเลสตาซิสรุนแรงและตับทำงานผิดปกติ
- เคยมีประวัติครอบครัวเป็น ICP หรือเคยเป็นในท้องก่อนหน้า ความเสี่ยงเป็นซ้ำจะสูงขึ้น
- ตั้งครรภ์แฝด เพิ่มความเสี่ยงมากกว่าตั้งครรภ์เดี่ยว เนื่องจากระดับฮอร์โมนสูงกว่าปกติ
ตารางเปรียบเทียบ อาการคันคนท้องทั่วไป VS อาการคันจาก ICP
หัวข้อ |
คันคนท้องทั่วไป |
คันจาก ICP |
|---|---|---|
| ตำแหน่งที่คัน | หน้าท้อง ต้นขา สะโพก ทั่วตัว | เด่นชัดที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ก่อนลามไปทั่วตัว |
| ผื่น/ผด | มักมีผื่นแดง ตุ่มนูน หรือผดให้เห็น | ไม่มีผื่นหรือผดให้เห็นเลย |
| ช่วงเวลาที่คันมาก | คันตลอดวัน | มักคันหนักขึ้นตอนกลางคืน |
| ไตรมาสที่พบบ่อย | พบได้ทุกไตรมาส | มักเริ่มไตรมาส 2-3 |
| อาการร่วม | ผิวแห้งตึง | ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีซีด อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร |
| ความเสี่ยงต่อทารก | แทบไม่มี | เสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ทารกเครียด และเสียชีวิตในครรภ์ |
| การวินิจฉัย | ดูจากอาการภายนอก | ต้องตรวจเลือดวัดค่ากรดน้ำดีและค่าตับ |
สัญญาณเตือน ICP ที่คนท้องต้องรีบสังเกต
Cleveland Clinic ให้ข้อมูลไว้ว่า ภาวะน้ำดีคั่งในตับขณะตั้งครรภ์ หรือ ICP ส่งผลต่อประมาณ 1 ถึง 2 ในทุก 1,000 ครรภ์ อาการหลักคืออาการคันรุนแรงโดยไม่มีผื่น มักเริ่มที่มือและเท้าก่อนลามไปยังส่วนอื่นของร่างกาย ขณะที่ข้อมูลจาก Tommy’s องค์กรด้านสุขภาพครรภ์ในสหราชอาณาจักรระบุว่า ภาวะนี้พบได้ประมาณ 7 ใน 1,000 คนท้อง และพบมากขึ้นในกลุ่มเชื้อสายอินเดีย-เอเชียหรือปากีสถาน-เอเชียถึง 15 ใน 1,000 คน
คุณแม่ควรสังเกตตัวเองด้วย checklist ต่อไปนี้ หากมีอาการตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป ควรรีบไปพบแพทย์นะคะ
ICP อันตรายกับแม่และลูกในท้องแค่ไหน
สำหรับคุณแม่ ICP มักไม่ได้ทำให้เกิดอันตรายรุนแรงต่อร่างกายในระยะยาว อาการคันและค่าตับมักกลับมาปกติหลังคลอด แต่จุดที่ต้องระวังจริง ๆ คือผลกระทบต่อทารกในครรภ์ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Biomolecules and Biomedicine ผ่าน PMC ปี 2024 ระบุว่า ความรุนแรงของ ICP มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด การผ่าคลอด และภาวะขาดออกซิเจนในทารกแรกเกิดที่เพิ่มขึ้นตามระดับความรุนแรงของโรค
นอกจากนี้ StatPearls ของ NIH ยังระบุเพิ่มเติมว่า ความเสี่ยงต่อทารกและทารกแรกเกิด ได้แก่ ความเสี่ยงเสียชีวิตในครรภ์ที่เพิ่มขึ้น รวมถึงความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด ภาวะหายใจลำบากขณะคลอด กลุ่มอาการหายใจลำบาก และภาวะมีขี้เทาปนในน้ำคร่ำ ยิ่งค่ากรดน้ำดีในเลือดสูงเท่าไร ความเสี่ยงยิ่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย นี่จึงเป็นเหตุผลที่แพทย์ต้องติดตามอาการอย่างใกล้ชิด และในบางรายอาจต้องกระตุ้นคลอดก่อนกำหนด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดในช่วงโค้งสุดท้ายของการตั้งครรภ์ค่ะ
วิธีวินิจฉัยและรักษา ICP
การวินิจฉัย
แพทย์จะวินิจฉัย ICP จากการซักประวัติอาการคัน ร่วมกับการตรวจเลือดหาค่าดังนี้
- ระดับกรดน้ำดีรวมในเลือด (Total Serum Bile Acids) ซึ่งเป็นค่าหลักในการวินิจฉัย
- ค่าเอนไซม์ตับ (Liver Function Test) เพื่อดูว่าตับทำงานผิดปกติหรือไม่
- ค่าบิลิรูบิน ในบางรายอาจสูงขึ้นร่วมด้วย
การรักษา
ยาหลักที่ใช้รักษา ICP คือ Ursodeoxycholic Acid (UDCA) ซึ่งข้อมูลจาก Healthline อธิบายว่า แพทย์มักสั่งจ่ายยานี้เพื่อลดระดับเกลือน้ำดีในกระแสเลือด ซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการคันได้ โดยงานวิจัยแบบ Randomized Controlled Trial ที่ตีพิมพ์ใน PubMed ยืนยันผลลัพธ์เชิงบวก UDCA ช่วยให้คะแนนอาการคันและผลตรวจการทำงานของตับของมารดาดีขึ้น โดยไม่รบกวนการผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนจากรกและทารก และเป็นที่ทนต่อยาได้ดีในหญิงตั้งครรภ์
นอกจากยา แพทย์อาจแนะนำแนวทางเสริมอื่น ๆ ร่วมด้วย ได้แก่
- ตรวจติดตามสุขภาพทารกในครรภ์บ่อยขึ้น เช่น การตรวจ Non-Stress Test
- พิจารณาให้วิตามินเคเสริม ในรายที่มีความเสี่ยงเลือดออกผิดปกติ
- ในรายที่ค่ากรดน้ำดีสูงมาก แพทย์อาจนัดกระตุ้นคลอดในช่วงอายุครรภ์ 36-38 สัปดาห์ เพื่อลดความเสี่ยงต่อทารก
ข้อมูลจาก Cleveland Clinic ระบุว่า หากยาไม่สามารถลดระดับกรดน้ำดีได้ แพทย์อาจแนะนำให้คลอดก่อนกำหนด ซึ่งมักอยู่ในช่วงอายุครรภ์ประมาณ 37-38 สัปดาห์ เพื่อลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน
คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสูติศาสตร์ทั้งในไทยและต่างประเทศเห็นตรงกันว่า อาการคันที่ฝ่ามือฝ่าเท้าโดยไม่มีผื่นเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม ข้อมูลจากภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าโรคผิวหนังในสตรีตั้งครรภ์แบ่งเป็นกลุ่มที่พบทั่วไปและกลุ่มที่จำเพาะกับการตั้งครรภ์ ซึ่ง ICP จัดอยู่ในกลุ่มที่ต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อแยกโรคออกจากผื่นคันชนิดอื่นที่ไม่อันตราย คุณแม่จึงไม่ควรวินิจฉัยอาการด้วยตัวเอง แต่ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ทุกครั้งที่มีอาการคันผิดปกตินะคะ
คนท้องคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า ควรทำอย่างไร
หากคุณแม่มีอาการคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือคันตามตัวรุนแรงแบบไม่มีผื่นให้เห็น โดยเฉพาะในไตรมาส 2-3 ควรรีบไปพบสูตินรีแพทย์เพื่อตรวจเลือดวัดค่ากรดน้ำดีและค่าตับทันที ไม่ควรปล่อยผ่านหรือคิดว่าเป็นแค่ผิวแห้งธรรมดา หากตรวจพบว่าเป็น ICP แพทย์จะให้ยา UDCA ควบคู่กับการติดตามสุขภาพทารกอย่างใกล้ชิด และในบางรายอาจต้องกระตุ้นคลอดก่อนกำหนดเพื่อความปลอดภัยของลูกน้อย
เหมือนที่แม่อูน ชนิสรา ฝากไว้ในคลิปว่า อยากให้เรื่องนี้ไปถึงคุณแม่คนอื่นที่อาจกำลังเจออาการแบบเดียวกันอยู่แต่ปล่อยผ่านไป การรู้ทันและรีบพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ทั้งแม่และลูกปลอดภัยผ่านช่วงตั้งครรภ์ไปได้ด้วยดีค่ะ
@thechanisara แม่ ถ้าคันฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือตามตัวแบบไม่มีผด กลางคืนจะยิ่งหนัก หยุด ฟัง ขอร้อง🙏🏻กลัวสุดตั้งแต่ท้องมาจริงๆ ตอนแรกจะรอให้หาย หรือ คลอดค่อยเล่า แต่ถ้าเราไม่เจอคลิปของหมอพยาบาลที่เมกามาพูดเรื่องนี้ ICP (Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy) เราจะไม่รู้เลยว่ามันน่ากลัวแค่ไหน ไตรมาส3ฮอโมนแม่ไม่ธรรมดานะคะ หมอบอกคลอดก็จะหายไปเอง เพราะฉะนั้นโค้งสุดท้ายแล้ว 💪🏻สังเกตตัวเองด้วยน้า ปล ตอนนี้ยังไงก็ต้องกระตุ้นคลอดในอายุครรภ์ที่หมอเลื่อนมาค่ะ ไม่งั้นอันตราย กินยาฉีดยาประคองไป หวังว่าคลิปนี้จะส่งไปถึงใครที่เจออยู่แล้วปล่อยผ่าน ซักคนนึงก็ยังดี ขอให้ทุกท่านแข็งแรงดีนะคะ🙏🏻 #icp #cholestasis ♬ original sound – ambientaloe
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
วิธีแก้ปวดหัว คนท้อง แบบไม่ใช้ยา คุณแม่ที่ตั้งครรภ์ สามารถทำได้เอง
10 ครีมคนท้อง สกินแคร์ ห้ามพลาด ปี 2026 ครีมทาผิว ครีมทาหน้าดี ๆ ปัง ๆ !
คนท้องหายใจไม่สะดวก แน่นหน้าอก อันตรายต่อลูกในท้องไหม?
ที่มา
- Intrahepatic cholestasis of pregnancy: Introduction and overview
- Pregnancy Intrahepatic Cholestasis, StatPearls
- Cholestasis of Pregnancy: Causes, Symptoms & Treatment
- Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy (ICP)
- Everything You Need to Know About Cholestasis of Pregnancy
- The severity of intrahepatic cholestasis of pregnancy and its association with pregnancy complications and neonatal asphyxia
- Successful management of severe intrahepatic cholestasis of pregnancy
- Ursodeoxycholic acid in the treatment of intrahepatic cholestasis of pregnancy: a randomized controlled trial
- โรคผิวหนังในสตรีตั้งครรภ์ (Skin diseases in pregnancy)
- อาการคันของคนท้อง สาเหตุ วิธีบรรเทา และป้องกันอย่างปลอดภัย
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากคุณแม่มีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ที่ดูแลครรภ์โดยตรง
ข้อมูลอัปเดตล่าสุด กรกฎาคม 2569
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!