อแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ ผู้เปลี่ยนกำแพงเป็นเสียงของความเท่าเทียม
มีศิลปินไม่กี่คนในโลกที่งานของพวกเขาออกจากหอศิลป์แล้วไปอยู่บนถนน ในมือของผู้ประท้วง บนฝาผนังตึก และในปกนิตยสาร TIME ในเวลาเดียวกัน — อแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ คือหนึ่งในนั้น ศิลปินหญิงเชื้อสายไทยที่เกิดและโตในสหรัฐอเมริกา ผู้ที่เปลี่ยนวิทยาศาสตร์ ประสาทวิทยา และการเมืองให้กลายเป็นภาพขนาดยักษ์บนกำแพงนิวยอร์ก
รากไทยในดิน American
อแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ เกิดและเติบโตในสหรัฐอเมริกาจากครอบครัวชาวไทย พ่อแม่ของเธอเป็นผู้อพยพจากประเทศไทย ซึ่งทำให้เธออยู่ระหว่างสองโลกมาตลอดชีวิต — ไทยและอเมริกัน ระหว่างวัฒนธรรมที่บ้านและวัฒนธรรมรอบตัวบนถนน และระหว่างภาพที่ตัวเองเห็นกับภาพที่สังคมคาดหวังให้เธอเป็น
ประสบการณ์การเติบโตในฐานะคนเอเชียในอเมริกาคือสิ่งที่หล่อหลอมทั้งอัตลักษณ์และงานศิลปะของเธออย่างแยกไม่ออก — เพราะเธอรู้ดีว่าการถูกมองข้ามหรือถูกมองไม่ถูกต้องรู้สึกอย่างไร และนั่นคือพลังงานที่ขับเคลื่อนงานทุกชิ้น
จากประสาทวิทยาสู่โปสเตอร์ขบวนการ
สิ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับอแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะคือเธอไม่ได้เริ่มต้นจากสายศิลปะตรงๆ แต่มีพื้นหลังด้านวิทยาศาสตร์และประสาทวิทยา ก่อนจะผันตัวมาสู่งานสร้างสรรค์ที่ผสมผสานความรู้ทางวิทยาศาสตร์กับสุนทรียศาสตร์ได้อย่างไม่แปลกแยก ผลงานของเธอจึงมีความพิเศษตรงที่มองดูสวยงามแต่มีโครงสร้างความคิดที่แข็งแกร่งรองรับอยู่ข้างใต้
ในปี 2020 ช่วงที่ขบวนการ Black Lives Matter ปะทุขึ้นทั่วสหรัฐอเมริกา ผลงานของเธอในชุด “I Still Believe in Our City” ซึ่งเป็นภาพกราฟิกและโปสเตอร์ที่สื่อสารเรื่องความเท่าเทียมทางเชื้อชาติ ถูกพิมพ์และนำไปใช้ในการเดินขบวนทั่วประเทศ — บางชิ้นถูกพิมพ์ขึ้นโดยที่เธอไม่ได้รู้จักคนที่ถือมันเลย และนั่นคือช่วงเวลาที่งานศิลปะของเธอข้ามพ้นกำแพงระหว่างหอศิลป์กับชีวิตจริงได้อย่างสมบูรณ์
ปกนิตยสาร TIME และ “We Are More” : เมื่อศิลปินถูกเรียกให้ตอบสนองต่อวิกฤต
ในปี 2021 อแมนด้าได้รับเลือกให้สร้างงานศิลปะสำหรับปก TIME Magazine ชุด “We Are More” ซึ่งตอบสนองต่อกระแสความเกลียดชังต่อชาวเอเชียที่เพิ่มสูงขึ้นในช่วงโควิด-19 งานชุดนี้ผสมผสานสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมเอเชียกับภาพวิทยาศาสตร์ — สายดีเอ็นเอ เซลล์ประสาท และดอกไม้ — เพื่อบอกว่าชาวเอเชียไม่ใช่แค่ตัวเลขในสถิติหรือเป้าหมายของความรุนแรง แต่คือมนุษย์ที่มีความลึก ความซับซ้อน และความงาม
งานชุดนั้นกลายเป็นหมุดหมายสำคัญทั้งในอาชีพของเธอและในประวัติศาสตร์ของสื่อกราฟิกอเมริกัน
Murals นิวยอร์ก : เมื่อกำแพงกลายเป็น Canvas
หนึ่งในผลงานที่ทำให้ อแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ เป็นที่รู้จักกว้างขวางมากที่สุดในนิวยอร์กคือภาพจิตรกรรมขนาดใหญ่บนกำแพงอาคาร ที่เธอวาดขึ้นในหลายย่าน ทั้งในควีนส์ บรู๊คลิน และแมนฮัตตัน แต่ละชิ้นเชื่อมโยงกับชุมชนในพื้นที่นั้นๆ และหัวข้อที่สำคัญกับคนในชุมชน — ไม่ว่าจะเป็นสิทธิผู้อพยพ สิทธิสตรี สุขภาพจิต หรือการเฉลิมฉลองความหลากหลาย
สิ่งที่โดดเด่นในวิธีทำงานของอแมนด้าคือเธอไม่เดินทางไปวาดแล้วจากไป แต่ทำงานร่วมกับชุมชนในพื้นที่จริงๆ ฟังเรื่องราวของคนที่อาศัยอยู่ที่นั่น และให้สิ่งที่ได้ยินสะท้อนออกมาในภาพ — นั่นทำให้งานของเธอไม่ใช่แค่การตกแต่งพื้นที่ แต่คือการบันทึกเสียงของชุมชน
วิทยาศาสตร์และความงามที่ไม่แยกจากกัน
สิ่งที่ทำให้สไตล์ของ อแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ จำได้ทันทีคือการผสมผสานภาพทางวิทยาศาสตร์เข้ากับสีสันและพลังงานของศิลปะร่วมสมัย ภาพเซลล์สมอง ระบบประสาท โมเลกุล และดีเอ็นเอปรากฏในงานของเธอควบคู่กับภาพมนุษย์ พืชพรรณ และสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม
ปรัชญาเบื้องหลังนั้นตรงไปตรงมา — เธอเชื่อว่าวิทยาศาสตร์และศิลปะเป็นสองวิธีที่มนุษย์ใช้ทำความเข้าใจโลก และเมื่อทั้งสองมาอยู่ด้วยกัน สิ่งที่ได้คือภาษาที่คนเข้าถึงได้กว้างกว่าทั้งสองอย่างแยกกัน
สตูดิโอวิสิทที่ The Cloud เมื่อไทยได้รู้จักศิลปินของตัวเอง
เมื่อ The Cloud ได้มีโอกาสเข้าไปเยี่ยมสตูดิโอของอแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ ภาพที่เห็นไม่ใช่สตูดิโอที่เงียบงันและเป็นระเบียบ แต่คือพื้นที่ที่เต็มไปด้วยสีสัน ไม้บรรทัด ร่องรอยของงานที่กำลังทำ และพลังงานของคนที่กำลังอยู่ระหว่างกระบวนการ
อแมนด้าพูดถึงอัตลักษณ์ความเป็นไทยของเธอว่ามันไม่ใช่สิ่งที่เธอพยายามซ่อน แต่ก็ไม่ใช่สิ่งที่เธอต้องประกาศตลอดเวลา — มันอยู่ในงานของเธออย่างเป็นธรรมชาติ เหมือนกับที่รากของต้นไม้อยู่ใต้ดินโดยไม่ต้องโชว์
มรดกที่ยังสร้างต่อ
วันนี้ อแมนด้า พึ่งโพธิปักขิยะ ยังคงทำงานอยู่ในนิวยอร์ก ยังคงรับงานที่ท้าทายและมีความหมาย และยังคงพิสูจน์ว่าศิลปินเชื้อสายเอเชียมีที่ยืนบนเวทีโลก ไม่ใช่เพราะชนะการต่อสู้เพื่อการยอมรับ แต่เพราะงานของเธอพูดดังพอที่ทุกคนต้องหยุดฟัง