ช่างภาพแพ้คดีภาพ AI เลียนแบบภาพถ่ายไม่ละเมิดลิขสิทธิ์ เพราะอะไร? - iT24Hrs

ช่างภาพแพ้คดีภาพ AI เมื่อศาลเยอรมนีตัดสินยกฟ้องคดี AI นำภาพถ่ายไปประมวลผลเป็นงานใหม่ สร้างบรรทัดฐานที่สั่นสะเทือนวงการสร้างสรรค์ กฎหมายเก่ากำลังถูกท้าทายด้วยเทคโนโลยีใหม่ ในขณะที่ผลงานของศิลปินถูกนำไปใช้ฝึกฝนระบบโดยไร้กลไกการคุ้มครองที่แท้จริง 

ในยุคที่ Generative AI มีบทบาทสำคัญและพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว ข้อพิพาทระหว่างเทคโนโลยีที่ล้ำสมัยกับสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาของมนุษย์ได้กลายเป็นประเด็นที่ทั่วโลกต่างจับตามอง กรณีศึกษาล่าสุดจากกระบวนการยุติธรรมของประเทศเยอรมนี ได้เปิดเผยให้เห็นถึงความซับซ้อนและช่องโหว่ของกฎหมายลิขสิทธิ์ที่มีมาตั้งแต่ก่อนยุคปัญญาประดิษฐ์ เมื่อภาพถ่ายต้นฉบับของศิลปินถูกนำไปใช้เป็นข้อมูลสำหรับการประมวลผลเพื่อสร้างผลงานใหม่โดยพลการ คำตัดสินที่เกิดขึ้นจึงไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อช่างภาพผู้ยื่นฟ้อง แต่ยังสะท้อนถึงวิกฤตทางจริยธรรมและทิศทางในการคุ้มครองสิทธิของศิลปินในอนาคตที่ทุกภาคส่วนต้องเร่งหาทางออก

ศาลเยอรมนีตัดสินยกฟ้องคดีช่างภาพที่ภาพต้นฉบับถูกนำไปใช้สร้างผลงานปัญญาประดิษฐ์คุณภาพต่ำ

คำตัดสินและหลักการทางกฎหมาย

ศาลเยอรมนีได้มีคำตัดสินยกฟ้องในคดีที่ช่างภาพรายหนึ่งดำเนินการฟ้องร้องจากการที่ภาพถ่ายต้นฉบับของเธอถูกอัปโหลดเข้าสู่ระบบ AI และถูกนำไปประมวลผลเป็นภาพการ์ตูนที่ด้อยคุณภาพ ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับผลงานต้นฉบับอย่างมาก สื่อด้านกฎหมายและอินเทอร์เน็ตของเยอรมนี (MIR – Medien Internet und Recht) ได้เผยแพร่หลักการชี้นำของศาลอุทธรณ์ระดับภูมิภาคแห่งดึสเซลดอร์ฟ (Higher Regional Court of Düsseldorf) โดยระบุสาระสำคัญว่า ขอบเขตการคุ้มครองสำหรับงานภาพถ่ายนั้น โดยทั่วไปจะจำกัดอยู่เพียงการเลือกองค์ประกอบภาพ ทัศนมิติ การจัดแสง และความคมชัดหรือความเบลอที่เกิดจากการตั้งค่ารูรับแสงและเวลาเปิดรับแสงที่เหมาะสม ส่วนเนื้อหาและรูปแบบของภาพนั้น โดยทั่วไปจะไม่เข้าข่ายได้รับความคุ้มครอง

ช่องโหว่ของกฎหมายในยุคปัญญาประดิษฐ์

เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า ในอุตสาหกรรมศิลปะ การที่ศิลปินหรือนักวาดภาพประกอบนำภาพของบุคคลอื่นมาใช้เป็นแหล่งอ้างอิงเพื่อการสร้างสรรค์ผลงานนั้น ถือเป็นแนวปฏิบัติที่เกิดขึ้นเป็นปกติ อย่างไรก็ตาม จุดอ่อนหรือข้อบกพร่องที่สำคัญของคำตัดสินทางกฎหมายในปัจจุบันคือ การนำมาตรฐานของกฎหมายลิขสิทธิ์ซึ่งถูกร่างขึ้นตั้งแต่ก่อนยุคที่เทคโนโลยี AI จะรุ่งเรือง มาปรับใช้กับสถานการณ์ในปัจจุบัน ซึ่งถือเป็นบริบทและสภาพแวดล้อมที่มีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

กระบวนการทำงานของปัญญาประดิษฐ์นั้น ไม่ได้อาศัยการพิจารณาหรือการตีความภาพถ่ายผ่านมุมมองแบบมนุษย์ ทว่ากลับใช้วิธีการนำภาพถ่ายต้นฉบับป้อนเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์โดยตรง กระบวนการดังกล่าวได้มอบอิสระอย่างเต็มที่ให้กับระบบ AI ในการสกัดและประมวลผลข้อมูลจากชิ้นงานต้นฉบับ โดยไม่ได้นำปัจจัยเรื่องรูปแบบของผลลัพธ์ท้ายสุด หรือปริมาณสัดส่วนความพยายามของมนุษย์ในการป้อนคำสั่ง (Prompts) เข้ามาเป็นสาระสำคัญในการทำงาน

ประเด็นที่สร้างความวิตกกังวลอย่างยิ่งในทางกฎหมายคือ ความย้อนแย้งของการบังคับใช้กฎระเบียบ ในขณะที่กฎหมายมีบทบัญญัติชัดเจนที่ห้ามมิให้นำภาพอันมีลิขสิทธิ์ไปเผยแพร่หรือจัดแสดงบนเว็บไซต์โดยปราศจากเหตุผลอันสมควร แต่เหตุใดการนำภาพต้นฉบับเดียวกันนั้น ไปผ่านกระบวนการประมวลผลทางดิจิทัลเพื่อผลิตเป็นผลงานของ AI จึงกลับกลายเป็นแนวทางที่ได้รับการยอมรับ

ข้อเสนอแนะด้านการปกป้องสิทธิและการตรวจสอบ

กรณีนี้เป็นประจักษ์พยานที่ชัดเจนว่า ระบบระบุแหล่งที่มาของเนื้อหา (Content credentials) เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการแก้ไขปัญหา ระบบที่ควรถูกนำมาบังคับใช้คือการกำหนดให้มีการอนุญาตให้ใช้สิทธิ์อย่างชัดเจน หรือการให้แพลตฟอร์ม GenAI ติดตั้งระบบป้องกันในตัว (Built-in protections) เพื่อสกัดกั้นไม่ให้ผลงานต้นฉบับถูกนำไปป้อนในเครื่องมือสร้างภาพตั้งแต่แรกเริ่ม

หากเปรียบเทียบกับกรณีทางประวัติศาสตร์ เช่น แอนดี วอร์ฮอล (Andy Warhol) ที่ไม่ได้ขออนุญาตใช้ภาพถ่าย มาริลิน มอนโร ของ จีน คอร์นแมน (Gene Kornman) แม้จะมีข้อถกเถียงว่าเขาควรขออนุญาต แต่ผลงานนั้นก็ทำให้ภาพต้นฉบับเป็นที่รู้จักมากขึ้น หรือกรณีการนำเพลงมาเรียบเรียงใหม่ (Cover) สิ่งที่เชื่อมโยงกรณีเหล่านี้ไว้คือ การมีหลักฐานและร่องรอยการตรวจสอบที่มาของผลงาน (Paper trail) อย่างชัดเจน ในขณะที่เทคโนโลยี GenAI ขาดกระบวนการดังกล่าวอย่างสิ้นเชิง ทำให้เทคโนโลยีนี้กลายเป็นสื่อที่นำเสนอผลงานที่ถูกดัดแปลงว่าเป็นผลงานต้นฉบับใหม่

คดี Kneschke กับ LAION e.V. (ประเทศเยอรมนี, ปี 2024)

กรณีนี้ถือเป็นคดีแรกๆ ในยุโรปที่มีการพิจารณาประเด็นระหว่างเทคโนโลยี Generative AI และกฎหมายลิขสิทธิ์ ช่างภาพมืออาชีพนามว่า Robert Kneschke ได้ยื่นฟ้อง LAION ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรผู้รวบรวมฐานข้อมูล “LAION-5B” สำหรับนำไปฝึกฝนปัญญาประดิษฐ์ โดยกล่าวหาว่าการนำภาพถ่ายของเขาไปบรรจุในฐานข้อมูลดังกล่าวถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

อย่างไรก็ตาม ในเดือนกันยายน 2024 ศาลภูมิภาคแห่งฮัมบูร์ก (Hamburg Regional Court) ได้มีคำตัดสินยกฟ้อง โดยให้เหตุผลว่าการกระทำของ LAION ได้รับการยกเว้นภายใต้กฎหมายการทำเหมืองข้อความและข้อมูล (Text and Data Mining – TDM) เพื่อการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสอดคล้องกับระเบียบข้อบังคับของสหภาพยุโรป คดีนี้ได้สร้างบรรทัดฐานสำคัญที่รับรองให้องค์กรวิจัยสามารถรวบรวมข้อมูลเพื่อการพัฒนา AI ได้อย่างถูกกฎหมายในภูมิภาคยุโรป

คดี Getty Images กับ Stability AI (สหราชอาณาจักร, ปี 2025)

แพลตฟอร์มผู้ให้บริการคลังภาพถ่ายระดับโลกอย่าง Getty Images ได้ดำเนินการฟ้องร้อง Stability AI ผู้พัฒนาเครื่องมือสร้างภาพปัญญาประดิษฐ์ Stable Diffusion โดยระบุข้อกล่าวหาว่าบริษัทได้นำภาพถ่ายกว่า 12 ล้านภาพพร้อมคำบรรยายและ Metadata ไปใช้ฝึกฝน AI โดยไม่ได้รับอนุญาต

ทว่าในเดือนพฤศจิกายน 2025 ศาลสูงแห่งอังกฤษและเวลส์ (High Court of England and Wales) ได้มีคำพิพากษายกฟ้องข้อกล่าวหาหลักด้านการละเมิดลิขสิทธิ์ทางอ้อม โดยศาลพิจารณาว่าโมเดล AI ดังกล่าวไม่ได้มี “สำเนาที่ละเมิดลิขสิทธิ์” ฝังตัวอยู่ภายในระบบตามคำจำกัดความของกฎหมายลิขสิทธิ์แห่งสหราชอาณาจักร อย่างไรก็ดี ศาลยังคงรับพิจารณาข้อกล่าวหาบางส่วนที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดเครื่องหมายการค้า โดยเฉพาะประเด็นที่ AI ของบริษัททำการสร้างภาพที่มีลักษณะคล้ายลายน้ำ (Watermarks) ของ Getty Images ติดมาด้วย

คดีกลุ่มศิลปินทัศนศิลป์ กับ แพลตฟอร์ม AI (สหรัฐอเมริกา)

คดีนี้เป็นการรวมตัวกันของกลุ่มศิลปินนำโดย Sarah Andersen เพื่อยื่นฟ้องแบบกลุ่มต่อบริษัทผู้พัฒนา AI รายใหญ่ ได้แก่ Stability AI, Midjourney และแพลตฟอร์ม DeviantArt โดยกลุ่มศิลปินกล่าวหาว่าเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ของบริษัทเหล่านี้กระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยตรง มีการละเมิดกฎหมายลิขสิทธิ์แห่งสหัสวรรษดิจิทัล (DMCA) และนำผลงานสร้างสรรค์ไปแสวงหาผลประโยชน์ทางการค้าโดยมิชอบ

ปัจจุบันคดีดังกล่าวยังอยู่ในกระบวนการพิจารณาและขั้นตอนการสืบพยานอย่างเข้มข้น ซึ่งถือเป็นคดีที่แวดวงศิลปะและวงการกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาทั่วโลกกำลังจับตามองอย่างใกล้ชิด เนื่องจากคำตัดสินของศาลในอนาคตอาจส่งผลโดยตรงต่อการกำหนดมาตรฐานและจำกัดขอบเขตการทำงานของเครื่องมือ Generative AI ทั่วทั้งสหรัฐอเมริกา

บทสรุป

ความเคลื่อนไหวทางกฎหมายจากศาลชั้นนำทั่วทุกมุมโลกสะท้อนให้เห็นถึงรอยต่อที่ยังไม่สมบูรณ์ระหว่างนวัตกรรมแห่งอนาคตและสิทธิอันชอบธรรมของผู้สร้างสรรค์ แม้ในปัจจุบันกฎหมายอาจยังมีช่องโหว่ที่เอื้อประโยชน์ต่อการเติบโตของเทคโนโลยี แต่การลุกขึ้นต่อสู้ของศิลปินและองค์กรต่างๆ จะเป็นกลไกสำคัญที่ผลักดันให้สังคมโลกต้องเร่งกำหนดกติกาใหม่ที่ยุติธรรม เพื่อพิทักษ์คุณค่าของงานศิลปะและจิตวิญญาณของมนุษย์ไม่ให้เลือนหายไปภายใต้เงาของปัญญาประดิษฐ์

อ้างอิง wisemen.nl lausen.com judiciary.uk docs.justia.com และ cover iT24Hrs

อ่านบทความและข่าวอื่นๆเพิ่มเติมได้ที่ it24hrs.com

AI vs ลิขสิทธิ์: สรุปคำตัดสินศาลเยอรมนีที่สั่นสะเทือนวงการศิลปะ

อย่าลืมกดติดตามอัพเดตข่าวสาร ทิปเทคนิคดีๆกันนะคะ Please follow us

Youtube it24hrs
Twitter it24hrs
Tiktok it24hrs
facebook it24hrs

ติดต่อโฆษณา [email protected] โทร 080234502